Хууль ёсны төлөөл нь аливаа этгээд өөрийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалуулах, хэрэгжүүлэх зорилгоор хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу өөрийн өмнөөс бусдад төлөөлүүлэх харилцааг хэлнэ. Энэ нь зөвхөн шүүх, хууль сахиулах байгууллагад хязгаарлагдахгүй бөгөөд төрийн захиргааны болон орон нутгийн байгууллага, олон улсын байгууллага, бизнесийн харилцаанд ч хамаарна.
Үндсэн шинж чанарууд
- Хуульд нийцсэн байдал – Төлөөллийн харилцаа нь хууль тогтоомжид заасан үндэслэл, эрх хэмжээний хүрээнд явагдана.
- Эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах – Үйлчлүүлэгчийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах, хэрэгжүүлэхэд чиглэнэ.
- Шууд харилцаа – Төлөөлөгч нь үйлчлүүлэгчийн өмнөөс байгууллага, иргэн, хуулийн этгээдтэй шууд харилцаж, шаардлагатай баримт бичиг, үйлдлийг гүйцэтгэнэ.
- Итгэмжлэл, гэрээний үндсэн дээр – Төлөөллийн эрх нь итгэмжлэл, хууль зүйн туслалцааны гэрээ, эсвэл хуульд заасан бусад үндэслэлээр баталгааждаг.
Хамрах хүрээ
- Шүүх, хууль сахиулах байгууллага – Иргэний, захиргааны, эрүүгийн хэрэгт өмгөөлөгч, төлөөлөгчөөр оролцох
- Төрийн захиргааны болон орон нутгийн байгууллага – Лиценз, зөвшөөрөл, бүртгэл, маргаан шийдвэрлэх ажиллагаанд төлөөлөх
- Бизнесийн харилцаа – Гэрээ хэлцэл байгуулах, маргаан шийдвэрлэх, компанийн үйл ажиллагаанд оролцох
- Олон улсын байгууллага, арбитр – Гадаад харилцаа, хөрөнгө оруулалт, арбитрын маргаанд төлөөлөх
Аливаа этгээдэд шүүх, хуулийн байгууллагуудаас гадна бусад төрийн захиргааны болон орон нутгийн байгууллагуудад, түүнчлэн бизнесийн харилцаанд үйлчлүүлэгчийг төлөөлөн харилцах хэрэгцээ, шаардлага гардаг.
Бид энэхүү шаардлагын үүднээс Үйлчлүүлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах зорилгоор хуульд заасны дагуу төлөөллийн үйл ажиллагаа явуулж байна.
Манай хууль зүйн фирм нь иргэн, хуулийн этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалан иргэн, эрүү, захиргааны бүхий л хэрэг, маргаанд өмгөөллийн үйлчилгээг үзүүлж байна.
Үндсэн чиглэлүүд
- Иргэний хэрэгт өмгөөлөл
- Эрүүгийн хэрэгт өмгөөлөл
- Захиргааны хэрэгт өмгөөлөл
- Арбитрын маргаанд өмгөөлөл
- Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаанд өмгөөлөл
Амжилттай шийдвэрлүүлсэн хэргүүдийн жишээ
- “Оюу толгой” ХХК-д холбогдох хэрэг
- “Эрдэнэс таван толгой” ХК-д холбогдох хэрэг
- “Петровис” ХХК-д холбогдох хэрэг
- “Вагнер Ази Автомотив” ХХК-д холбогдох хэрэг
Арбитрын ажиллагаа нь шүүхийн бус замаар маргааныг шийдвэрлэх онцгой хэлбэр бөгөөд бизнесийн харилцаа, гэрээний маргаан, олон улсын худалдааны асуудалд өргөн хэрэглэгддэг. Энэ хүрээнд өмгөөлөгч, төлөөлөгчийн оролцоо нь үйлчлүүлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах, маргааныг шударга, хуульд нийцсэн байдлаар шийдвэрлүүлэхэд чухал ач холбогдолтой.
Үндсэн чиглэлүүд
- Дотоодын арбитрын маргаан – Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж буй арбитрын байгууллагад өмгөөлөгч, төлөөлөгчөөр оролцох
- Олон улсын арбитрын ажиллагаа – Гадаадын болон олон улсын арбитрын байгууллагад үйлчлүүлэгчийг төлөөлөх
- Арбитрын хэлэлцээрт төлөөлөх – Арбитрын гэрээ, хэлэлцээр байгуулах, нөхцөл тохиролцох үед үйлчлүүлэгчийн эрх ашгийг хамгаалах
- Арбитрын шийдвэрийн биелэлт – Арбитрын шийдвэрийг баталгаажуулах ажиллагаанд өмгөөлөгч, төлөөлөгчөөр оролцох
- Албадан гүйцэтгэх ажиллагаа – Арбитрын шийдвэрийг албадан биелүүлэх ажиллагаанд үйлчлүүлэгчийг төлөөлөх
Манай хууль зүйн фирм нь иргэн, хуулийн этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалан захиргааны хэрэг, маргааны бүхий л чиглэлээр өмгөөллийн үйлчилгээг үзүүлдэг.
Үндсэн чиглэлүүд
- Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн маргаан
- Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн маргаан
- Бүртгэлийн маргаан
- Газар өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрхийн маргаан
- Өрсөлдөөний маргаан
- Сонгуулийн маргаан
- Татварын маргаан
- Төрийн албаны маргаан
- Тендер, сонгон шалгаруулалтын маргаан
- Хяналт, шалгалтын маргаан
Манай хууль зүйн фирм нь иргэн, хуулийн этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалан зөрчлийн хэрэг, маргааны бүхий л чиглэлээр өмгөөллийн үйлчилгээг үзүүлдэг.
Үндсэн чиглэлүүд
- Нийтийн хэв журам, аюулгүй байдлын эсрэг зөрчил
- Нийтийн ёс суртахуун, хүн амын эрүүл мэнд, эрүүл ахуйн журмын эсрэг зөрчил
- Байгаль орчин, амьтан, ургамлыг хамгаалах журмын эсрэг зөрчил
- Нийтийн өмч, өмчлөх эрхийн эсрэг зөрчил
- Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, технологийн үйл ажиллагааны журмын эсрэг зөрчил
- Аж ахуйн үйл ажиллагааны журмын эсрэг зөрчил
- Үнэт цаас, банк, санхүү, гааль, татвар, даатгалын журмын эсрэг зөрчил
- Барилга, үйлдвэрлэл, эрчим хүчний журмын эсрэг зөрчил
- Хөдөө аж ахуй, газар тариалангийн талаар тогтоосон журмын эсрэг зөрчил
- Мэдээлэл, харилцаа холбоо, тээвэр, тээврийн хэрэгслийн ашиглалт, хөдөлгөөний аюулгүй байдлын журмын эсрэг зөрчил
Манай хууль зүйн фирм нь иргэн, хуулийн этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалан иргэний хэрэг, маргааны бүхий л чиглэлээр өмгөөллийн үйлчилгээг үзүүлдэг.
Үндсэн чиглэлүүд
- Эд хөрөнгийн маргаан
- Эд хөрөнгийн эрхийн маргаан
- Оюуны өмчийн маргаан
- Үүргийн эрх зүйн маргаан
- Гэрээний эрх зүйн маргаан
- Дундын өмчөөс үүсэх үүргийн маргаан
- Үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөнөөс үүсэх үүргийн маргаан
- Гэм хор учруулснаас үүсэх үүргийн маргаан
- Өвлөх эрхийн маргаан
- Компанийн эрх зүйн маргаан
- Гэр бүлийн эрх зүйн маргаан
- Хөдөлмөрийн маргаан
- Гадаадын болон дотоодын хөрөнгө оруулалтын маргаан
- Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаатай холбогдох маргаан
Үндсэн хуулийн цэцийн маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагаа нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг тогтоох, төрийн байгууллага, албан тушаалтны гаргасан шийдвэр, хууль тогтоомжийг хянан үзэх онцгой эрх бүхий ажиллагаа юм. Энэ шатанд өмгөөлөгчийн оролцоо нь үйлчлүүлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах, хуульд нийцсэн байр суурийг илэрхийлэхэд чухал ач холбогдолтой.
Хамрах хүрээ
- Хууль, Улсын Их Хурлын бусад шийдвэр Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх маргаанд төлөөлөх
- Ерөнхийлөгчийн зарлиг, бусад шийдвэр Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг хянуулах
- Засгийн газрын тогтоол, шийдвэр Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг маргаан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох
- Монгол Улсын олон улсын гэрээ Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг хянуулах
- Ард нийтийн санал асуулгын талаар Сонгуулийн төв байгууллагын гаргасан шийдвэр Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг маргаан шийдвэрлэх ажиллагаанд төлөөлөх
- Сонгуулийн төв байгууллагын гаргасан шийдвэр (УИХ, Ерөнхийлөгчийн сонгууль) Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг хянуулах
- Төрийн өндөр албан тушаалтнууд (Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, гишүүн, Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүн, Улсын Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч, Улсын ерөнхий прокурор) Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх маргаанд өмгөөлөгчөөр оролцох
- Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд, УИХ-ын гишүүнийг огцруулах, эгүүлэн татах үндэслэл байгаа эсэх маргаанд төлөөлөх
Шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа нь шүүх, арбитрын байгууллагаас гарсан шийдвэрийг хэрэгжүүлэх, биелүүлэхэд чиглэсэн хууль зүйн шат дараалсан үйл явц юм. Энэ нь иргэн, байгууллагын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг бодитоор хангах чухал үе шат бөгөөд өмгөөлөгчийн оролцоо нь шийдвэрийг хуульд нийцүүлэн, шударга хэрэгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой.
Үндсэн чиглэлүүд
- Иргэний хэргийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа – Иргэний хэрэгт гарсан шүүхийн шийдвэрийг биелүүлэхэд өмгөөлөгчөөр оролцох
- Захиргааны хэргийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа – Захиргааны шүүхийн шийдвэрийг хэрэгжүүлэхэд үйлчлүүлэгчийг төлөөлөх
- Эрүүгийн хэргийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа – Эрүүгийн хэрэгт гарсан шийдвэрийн биелэлтийг хангах ажиллагаанд өмгөөлөгчөөр оролцох
- Зөрчлийн хэргийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа – Захиргааны зөрчлийн хэрэгт гарсан шийдвэрийг хэрэгжүүлэхэд төлөөлөх
- Арбитрын шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа – Арбитрын байгууллагаас гарсан шийдвэрийг албадан биелүүлэх ажиллагаанд өмгөөлөгч, төлөөлөгчөөр оролцох
Эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа нь шүүхийн бус замаар маргааныг шийдвэрлэх нэг хэлбэр бөгөөд талуудын хоорондын үл ойлголцол, маргааныг харилцан зөвшилцөлд хүргэх зорилготой байдаг.
- Зорилго: Талуудын харилцааг хадгалж, маргааныг хурдан, зардал багатайгаар шийдвэрлэх.
- Онцлог: Шүүхийн шийдвэрээс ялгаатай нь эвлэрүүлэн зуучлал нь талуудын сайн дурын зөвшилцөлд тулгуурладаг.
- Явц: Зуучлагч нь талуудын байр суурийг сонсож, харилцан ойлголцолд хүргэхэд чиглэсэн санал, шийдлийг дэвшүүлдэг.
- Давуу тал:
- Цаг хугацаа, зардал хэмнэнэ
- Харилцааг хадгална
- Талууд өөрсдөө шийдвэрт оролцож, хяналттай байдаг
Эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа нь бизнесийн маргаан, гэрээний зөрчил, хөдөлмөрийн болон гэр бүлийн харилцааны маргаанд өргөн хэрэглэгддэг бөгөөд талуудын эрх ашгийг тэнцвэртэйгээр хамгаалах, харилцааг эв найрамдалтайгаар үргэлжлүүлэхэд чиглэдэг.
Үндсэн чиг үүрэг
- Үйлчлүүлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах
- Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны бүх шатанд (мөрдөн байцаах, прокурорын хяналт, шүүхийн шат) өмгөөлөгчөөр оролцох
- Хүний эрхийн зөрчил, хууль бус ажиллагааг илрүүлэх, хамгаалах
- Эрүүгийн хэрэгт холбогдсон этгээдэд хууль зүйн зөвлөгөө өгөх, баримт бичиг боловсруулах
Хамрах хүрээ
- Хүний амьд явах эрхийн эсрэг гэмт хэрэг
- Хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг гэмт хэрэг
- Хүний халдашгүй, чөлөөтэй байх эрхийн эсрэг гэмт хэрэг
- Хүний хувийн болон улс төрийн эрх, эрх чөлөөний эсрэг гэмт хэрэг
- Эрүүл мэндийн эсрэг гэмт хэрэг
- Хүүхдийн эсрэг гэмт хэрэг
- Өмчлөх эрхийн эсрэг гэмт хэрэг
- Эдийн засгийн гэмт хэрэг
- Олон нийтийн аюулгүй байдал, ашиг сонирхлын эсрэг гэмт хэрэг
- Хэрэг шалган шийдвэрлэх ажиллагааны эсрэг гэмт хэрэг
- Авлигын гэмт хэрэг
- Нийтийн албаны ашиг сонирхлын эсрэг гэмт хэрэг
- Хүрээлэн буй орчны эсрэг гэмт хэрэг
- Соёлын өвийн эсрэг гэмт хэрэг
- Цахим мэдээллийн аюулгүй байдлын эсрэг гэмт хэрэг
- Хөдөлгөөний аюулгүй байдал, тээврийн хэрэгслийн ашиглалтын журмын эсрэг гэмт хэрэг
- Цэргийн албаны эсрэг гэмт хэрэг