Түгээмэл асуулт хариулт

Хөдөлмөрийн харилцаа

Ээлжийн амралт эдлэх хугацаанд цалин авах ёстой юу?

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 55 дугаар зүйлд ажилтанд ээлжийн амралтын хугацаанд ээлжийн амралтын олговор олгоно гэж заасан. Ээлжийн амралтын олговрыг ажилтны тухайн ажлын жилийн дундаж цалин хөлсний хэмжээгээр тогтооно.

Хүүхэд асрах чөлөөний хугацаа гэж ямар хугацаа байдаг вэ?

Ажил олгогч нь амаржсаны болон ээлжийн амралтаа эдэлсэн, гурав хүртэлх насны хүүхэдтэй эх эцэг өөрөө хүсвэл түүнд хүүхэд асрах чөлөө олгоно. Өөрөөр хэлбэл хүүхэд нь 3 нас хүртэл нь чөлөө авах эрхтэй юм. Мөн 3 хүртэл насны хүүхэдтэй эцэг өөрөө хүсвэл дээрх чөлөө авч болно. Хүүхэд асрах чөлөө дууссан, эсхүл дуусаагүй боловч эх эцэг өөрөө хүсвэл ажил олгогч нь түүнийг ажил, албан тушаалд нь үргэлжлүүлэн ажиллуулах үүрэгтэй бөгөөд хэрэв орон тоо нь хасагдсан, ажилтны тоог цөөрүүлсэн бол түүнд өөр ажил олж өгөх ёстой байна.

Сайн байна уу? Би боловсролын байгууллагад төрийн өмчит сургуульд ажилладаг юм. Үйлдвэрлэлийн осолд өртөөд хөдөлмөрийн чадвараа 60%-аар хугацаагүй алдсан гэсэн эмнэлгийн шийдвэр гаргасан. Үйлдвэрлэлийн ослын акт мөн гарсан байгаа. Хөдөлмөрийн хуулийн 97.1.1.-д заасны дагуу байгууллагаасаа буюу ажил олгогчоосоо нөхөн төлбөр гаргуулах гэхэд төсөвтөө суулгаж өөрчлөлт хийгээгүй учир боломжгүй гэсэн хариу өгсөн. Энэ тохиолдолд яах ёстой вэ?

Ажил олгогч хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд та Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.5-д “Ажил олгогч энэ зүйлийн 29.1, 29.2-т заасан үүргээ биелүүлээгүй, эсхүл үйлдвэрлэлийн осол гарсан, хурц хордлогод өртсөн дүгнэлтийг иргэн, ажилтан зөвшөөрөхгүй бол гомдлоо хөдөлмөрийн мэргэжлийн хяналтын байгууллага болон шүүхэд гаргаж холбогдох хуулийн дагуу шийдвэрлүүлнэ” гэж заасан байдаг. Мөн Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 128 дугаар зүйлийн 128.1.4-т “хөдөлмөрлөх үүргээ биелүүлэх үед эрүүл мэнд нь хохирсны улмаас учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх тухай ажилтны нэхэмжлэл”-тэй маргааныг шүүхээр хянан шийдвэрлэнэ гэж заасны дагуу та Иргэний хэргийн шүүхэд хандан гомдол гаргаж шийдвэрлүүлэх боломжтой. Та Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 129 дүгээр зүйлийн 129.1-д “Хөдөлмөрийн гэрээний талууд энэ хуулийн 129.2-т зааснаас бусад тохиолдолд эрхээ зөрчигдсөнийг мэдсэн буюу мэдэх ёстой байсан өдрөөс хойш гурван сарын дотор хөдөлмөрийн маргаан шийдвэрлэх байгууллагад гомдлоо гаргах эрхтэй” гэж заасан хугацаанд хариуцагчийн харьяалагдах шүүхэд гомдлоо гаргах эрхтэй.
[Цааш унших...]
Гэр бүлийн эрх зүй

Гэрлэлтийг сэргээж болох уу?

Гэрлэлтээ цуцлуулсан хүмүүс эвлэрснээ хамтран илэрхийлж өргөдөл гаргасан бөгөөд өөр хүнтэй гэрлээгүй бол гэрлэлтийг сэргээнэ. Мөн Сураггүй алга болсонд тооцогдсон, нас барсан гэж зарлагдсан хүн эргэн ирж, нөхөр буюу эхнэртэйгээ хамтран амьдрах хүсэлтээ гаргасан бөгөөд нөхөр буюу эхнэр нь өөр хүнтэй гэрлээгүй бол улсын бүртгэлийн байгууллага, хилийн чанадад ажиллаж байгаа Монгол Улсын Дипломат төлөөлөгчийн газар гэрлэлтийг сэргээж болно.

Гэрлэлтийг хэрхэн цуцлах вэ?

Гэрлэлтийг хуульд заасан үндэслэлээр захиргааны буюу шүүхийн журмаар цуцална. Гэрлэлтээ цуцлуулахыг харилцан зөвшөөрсөн, 18 хүртэлх насны хүүхэдгүй, эд хөрөнгийн маргаангүй гэрлэгчид энэ тухай тус тусдаа бичиж, гарын үсэг зурсан хүсэлтээ улсын бүртгэлийн байгууллага, хилийн чанадад ажиллаж байгаа Монгол Улсын Дипломат төлөөлөгчийн газарт гаргах бөгөөд хүсэлтийг хянан үзэж 30 хоногийн дотор гэрлэлтийг цуцалж болно. Дээрхээс бусад тохиолдолд гэрлэгчдийн харилцан тохиролцсон буюу тэдний хэн нэгний, эсхүл иргэний эрх зүйн эрхийн бүрэн чадамжгүй гэж тооцогдсон эхнэр, нөхрийн асран хамгаалагчийн нэхэмжлэлийн дагуу гэрлэлт цуцлах асуудлыг шүүх шийдвэрлэнэ. Гэрлэлт цуцлах асуудлаар эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа явуулах боломжгүйгээс бусад тохиолдолд эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа явагдсаны дараа шүүх иргэний хэрэг үүсгэнэ. Эхнэр нь жирэмсэн буюу хүүхэд нь нэг нас хүрээгүй, эсхүл хариуцагч хүндээр өвчилсөн тохиолдолд гэрлэлтийг цуцлахыг хориглоно.

Гэрлэлтээ хэрхэн батлуулах вэ?

Монгол улсын Гэр бүлийн тухай хуульд заасны дагуу хуульд заасан гэрлэхэд харшлах шалтгаангүй 18 насанд хүрсэн Монгол Улсын иргэн эрэгтэй, эмэгтэй хоёр буюу Монгол Улсын иргэн нь гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүнтэй харилцан зөвшөөрөлцсөнөөр Монгол Улсад гэрлэж болно. Гэрлэхэд харшлах шалтгаан: - Өмнөх гэрлэлт хүчинтэй байгаа бол; - Гэрлэгчид хоёулаа, эсхүл хэн нэг нь 18 насанд хүрээгүй бол; - Төрөл, садны хүмүүс хоорондоо гэрлэх; - Харгалзан дэмжигч, дэмжүүлэгч хоёр гэрлэх; - Үрчлэгч, үрчлүүлэгч хоёр гэрлэх; - Гэрлэгчдийн хэн нэг нь, эсхүл хоёулаа удамших хандлагатай сэтгэцийн архаг өвчтэй бол.
[Цааш унших...]
Компанийн эрх зүй

Гүйцэтгэх захирал солигдсон өөрчлөлтийг заавал Компанийн гэрчилгээнд оруулах уу?

Хуулийн этгээд, түүний салбар, төлөөлөгчийн газрын улсын бүртгэл хөтлөх журмын 8.3.4-т зааснаар Компанийн гүйцэтгэх удирдлага өөрчлөгдсөн тохиолдолд Улсын бүртгэлд бүртгүүлэх үүрэгтэй байна.

Нэг гишүүнтэй ХХК хувьцаанаасаа өөр этгээдэд шилжүүлсэн бөгөөд түүнийг гүйцэтгэх захирлаар томилоод, үүсгэн байгуулагч нь өөрөө Ерөнхий захирал байж болох уу?

Компанийн ерөнхий захирлаар үүсгэн байгуулагч нь өөрөө ажиллаж болно. Гэхдээ “Компанийн тухай хуулийн 83 дугаар зүйлийн 83.8-д Гүйцэтгэх удирдлага нь төлөөлөн удирдах зөвлөлөөс олгосон эрх хэмжээний хүрээнд хэлцэл хийх, гэрээ байгуулах, компанийг төлөөлөх зэргээр компанийн нэрийн өмнөөс итгэмжлэлгүйгээр үйл ажиллагаа явуулна” гэж заасан байдаг тул Компанийг төлөөлөх эрх бүхий этгээд нь Гүйцэтгэх захирал байна. Ерөнхий захиралд Компанийг төлөөлөх эрх байхгүй.

Компанийн төлөөлөгчийн газар гэж ямар газар байдаг вэ?

Компанийн төлөөлөгчийн газар нь компанийн оршин байгаа газраас өөр газар байрладаг нэгж бөгөөд компанийн хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах, компанийн нэрийн өмнөөс хэлцэл хийх зэрэг эрх зүйн төлөөллийн үйл ажиллагаа явуулах ба хуулийн этгээдийн эрхийг эдлэхгүй бөгөөд түүнийг байгуулсан компаниас баталсан журмын дагуу үйл ажиллагаагаа эрхлэн явуулдаг.
[Цааш унших...]
Захиргааны эрх зүй

Манай компани 2015 оноос хойш ямар нэг үйл ажиллагаа явуулаагүй, татварын албанд Х тайлан гарган өгдөг байсан. 2020 оноос татварын тайлангаа ямар хугацаанд гарган өгөх вэ?

2020 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс дагаж мөрдөх Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 26 дугаар зүйлийн 26.8-д Албан татвар төлөгч үйл ажиллагаа эрхлээгүй тухай тайлан гаргасан жилийн дараагийн татварын жилээс эхлэн жилд нэг удаа дараа оны 02 дугаар сарын 10-ны дотор харьяалах татварын албанд хүргүүлнэ гэж заасан байна.

Иргэн 0,07 га-аас илүү хэмжээний газар эзэмших боломжтой юу?

Монгол улсын иргэн газар эзэмших асуудлыг Газрын тухай хуулиар зохицуулдаг. Тус хуульд зааснаар иргэнд гэр бүлийнх нь хамтын хэрэгцээнд зориулан хувийн гэр, орон сууцны хашаа барих зориулалтаар үнэ төлбөргүй эзэмшүүлэх газрын хэмжээ 0,07 га-гаас илүүгүй байна. Харин 0,07-гаас илүү хэмжээтэй газрыг иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад газар эзэмшүүлэх асуудлыг тухайн шатны Засаг дарга дуудлага худалдаа, төсөл шалгаруулах зарчмаар шийдвэрлэнэ. Дуудлага худалдаа, төсөл шалгаруулах журмыг Засгийн газраас баталсан байдаг. Тус журмыг www.legalinfo.mn сайтаас үзэх боломжтой. Орон нутгийн иргэд Улаанбаатар хотод газар эзэмших боломжгүй ба харин Улаанбаатар хотын иргэд орон нутагт газар эзэмших боломжтой байна.

Гадаадад ажиллаж, амьдарч байгаа Монол Улсын иргэн газар өмчилж авах эрхтэй юу?

Монгол Улсын харъяатаас гараагүй, Монгол Улсын иргэн гэдгийг нотлох баримт бичигтэй бол газар өмчмлж авах эрхтэй. Гадаадад ажиллаж амьдарч байгаа иргэн газар өмчилж авах эрхээ өөрийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр дамжуулан хэрэгжүүлэх боломжтой юм. Итгэмжлэлийг “Нотариатын тухай хууль”-ийн 4 дүгээр зүйлд зааснаар тухайн улс дахь Монгол Улсын дипломат төлөөлөгчийн болон консулын газраар гэрчлүүлэн ирүүлснээр итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь гадаадад оршн сууж байгаа иргэний нэр дээр газар өмчилж авахыг хүссэн өргөдөл гаргах эрхтэй болно.
[Цааш унших...]
Гэрээний эрх зүй

Хөөн хэлэлцэх хугацаа гэж юу вэ?

Иргэн, хуулийн этгээдээс зөрчигдсөн эрхээ хамгаалуулахын тулд шүүх, арбитр зэрэг байгууллагад нэхэмжлэл гаргаж болох хугацааг хуулиар тогтоосныг хөөн хэлэлцэх хугацаа гэнэ. Хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн бол үүрэг гүйцэтгэгч үүрэг гүйцэтгэхээс татгалзах эрхтэй байдаг. Хуульд өөрөөр заагаагүй бол хөөн хэлэлцэх ерөнхий хугацаа 10 жил байна. Харин гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа 3 жил байна.

Сайн байна уу? Би шинээр орон сууц худалдан авсан юм. Уг орон сууцныхаа талбайг би өөрөө хэмжиж үзтэл орон сууц захиалгын гэрээнд зааснаас дутуу байна. Энэ тохиолдолд би хаана хандах вэ?

Та орон сууцны талбайн хэмжээ дутуу байна гэж үзвэл тусгай зөвшөөрөл бүхий зураг төслийн байгууллагаар Хот байгуулалтын тухай, Барилгын тухай хууль, Орон сууцны барилгын доторх сууцны талбай тооцох аргачлал MNS 6058:2009 стандартын дагуу хэмжилт хийлгүүлж, дүгнэлт гаргуулан гэрээнд заасан хэмжээнээс дутвал иргэний шүүхэд хандан шийдвэрлүүлэх боломжтой.

Сайн байна уу? Би фб хуудсаар дамжуулан бугуйн цаг захиалж, төлбөрийг 100% төлсөн бөгөөд 3 сар гаруй хугацаанд захиалсан бараагаа авч чадаагүй байна. Энэ тохиолдолд яах ёстой вэ?

Сайн байна уу? Тухайн компани та хоёрын дунд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах худалдан авах гэрээ байгуулагдсан гэж үзэхээр байна. Тус компани гэрээний үүргээ зөрчсөн учраас та байгууллагын хаягыг тодорхой болгоод шүүхэд нэхэмжлэл гаргах боломжтой юм.
[Цааш унших...]
Бусад

Зохиогчийн эрх зөрчсөн үйлдэлд ямар хариуцлага хүлээлгэдэг вэ?

Зөрчлийн тухай хуулийн 8.3 дугаар зүйлийн 1-т зааснаар Зохиогчийн эрх болон түүнд хамаарах эрхийн тухай хуулийг зөрчсөн нь эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол зөрчил үйлдэхэд ашигласан эд зүйлс, хууль бусаар олсон хөрөнгө, орлогыг хурааж, үйл ажиллагааг зогсоож, учруулсан хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулж хүнийг 500,000 төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг 5,000,000 төгрөгөөр торгоно.

Авлига гэж юуг ойлгох вэ?

Төрийн улс төрийн, захиргааны, тусгай албаны удирдах болон гүйцэтгэх албан тушаалтан, төрийн үйлчилгээний албаны удирдах албан тушаалтан болон ерөнхий нягтлан бодогч, ахлах нягтлан бодогч, төрийн болон орон нутгийн өмчит, төрийн болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн удирдах болон компанийн эрх бүхий албан тушаалтан, олон нийтийн радио, телевизийн Үндэсний зөвлөлийн дарга, гишүүн, ерөнхий захирал, улсын болон орон нутгийн төсвөөс санхүүжилт авч төрийн тодорхой чиг үүргийг хууль тогтоомжийн дагуу гүйцэтгэж байгаа төрийн бус байгууллагын удирдах албан тушаалтан, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурал, бүх шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуульд нэр дэвшигч, бүх шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга, төлөөлөгч, эрх бүхий байгууллагаас баталсан жагсаалтад заасан албан тушаалтан албан тушаалын эрх мэдлээ хувийн ашиг хонжоо олоход урвуулан ашиглах, бусдад давуу байдал олгох, иргэн, хуулийн этгээдээс тэрхүү хууль бус давуу байдлыг олж авах үйлдэл, эс үйлдэхүйгээр илрэх аливаа эрх зүйн зөрчлийг ойлгоно.

Ямар үндэслэлээр эвлэрүүлэн зуучлалын ажиллагаа дуусгавар болох вэ?

Эвлэрүүлэн зуучлалын тухай хуульд талуудын хүсэлт болон эвлэрүүлэн зуучлагчийн санаачилгаар дараах үндэслэлээр эвлэрүүлэн зуучлалын ажиллагааг дуусгавар болохоор зохицуулсан. Үүнд: 1. Аль нэг тал эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаанд оролцоогүй; 2. Уулзалт, ярилцлага удаа дараа хангалттай үр дүнд хүрээгүй, цаашид үр дүнд хүрэхгүй нь ойлгомжтой болсон буюу эвлэрүүлэн зуучлал амжилтгүй болсон; 3. Талууд эвлэрүүлэн зуучлалаар маргаанаа шийдвэрлүүлэх талаар идэвх санаачилгагүй хандсан; 4. Талууд эвлэрүүлэн зуучлалыг дуусгавар болгох хүсэлт гаргасан; 5. Эвлэрүүлэн зуучлалын хугацаа дууссан, цаашид сунгах боломжгүй болсон; 6. Эвлэрүүлэн зуучлагчийг талууд татгалзсанаар уг ажиллагааг цаашид үргэлжлүүлэх боломжгүй болсон.
[Цааш унших...]