Түгээмэл асуулт хариулт

Хөдөлмөрийн харилцаа

Миний бие удахгүй тэтгэвэрт гарах насанд хүрнэ. Гэвч ажилласан жил хүрэхгүй, архивын байгууллагаас лавлагаа авсан боловч баримт нь архивд байхгүй байна гэсэн хариу өгсөн. Энэ тохиолдолд ажилласан жилээ хаанаас яаж тогтоолгох боломжтой вэ?

Таны ажиллаж байсан үйл явдлыг батлах баримт бичгийг өөр журмаар олж авах боломжгүй буюу үрэгдсэн баримт бичгийг сэргээх боломжгүй болсон тохиолдолд Та шүүхэд хандаж, ажиллаж байсан байдлаа тогтоолгох эрхтэй. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 136 дугаар зүйлийн 136.1-т зааснаар ажиллаж байсан байдлаа тогтоолгох тухай хүсэлт гаргах бөгөөд хүсэлтээ өөрийн оршин суугаа /оршин байгаа/ газрын шүүхэд гаргана. Шүүхэд гаргах хүсэлтдээ ажиллаж байсан байдлаа тогтоолгох гэж байгаа зорилгыг зааж уг үйл явдлыг тогтооход ач холбогдол бүхий баримт бичгийг олж авах буюу үрэгдсэн баримт бичгийг сэргээх боломжгүй болсныг нотлох баримтыг хавсаргана. Эх сурвалж: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль

Ажилтан өндөр насны тэтгэвэр авч байгаа нь ажил олгогчийн зүгээс хөдөлмөрийн гэрээг цуцлах үндэслэл болох уу?

Хөдөлмөрийн тухай хууль/шинэчилсэн найруулга/-ийн 80 дугаар зүйлд ажил олгогчийн хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцлах үндэслэлүүдийг зааж өгсөн бөгөөд энэхүү үндэслэлд ажилтан өндөр насны тэтгэвэр авч буй тохиолдол хамаарахгүй юм. Мөн тус хуулийн 145 дугаар зүйлийн 145.1 дэх хэсэгт “Ахмад настан, тэтгэвэр авагч хөдөлмөр эрхэлж болно” хэмээн зааж өгсөн тул энэхүү үндэслэлээр ажил олгогч хөдөлмөрийн гэрээг цуцлахаар санаачлах үндэслэлгүй байна.

Илүү цагийн хөлсийг хэрхэн тооцож олгох бэ?

Ажил олгогч нь илүү цагаар ажилласан ажилтныг нөхөн амраах ёстой. Хэрвээ ажил олгогчийн зүгээс ажилтныг нөхөн амруулаагүй бол түүний дундаж хөлсийг нэг аравны тав дахин, гэрээ хэлэлцээрээр түүнээс дээш хэмжээгээр нэмэгдүүлэхээр тохиролцсон бол тэрхүү хэмжээгээр нэмэгдүүлж олгоно.
[Цааш унших...]
Гэр бүлийн эрх зүй

Шүүхэд гэрлэлт цуцлах тухай нэхэмжлэл гаргасан тохиолдолд шүүх заавал гэрчлэгчдийг эвлэрүүлэх хугацаа тогтоодог уу?

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд зааснаар шүүх гэрлэгчдийг эвлэрүүлэх бүх талын арга хэмжээ авах үүрэгтэй. Гэхдээ гэрлэгчдийн хэн нэгний байнгын хүчирхийлэл, дарамтаас болж, гэр бүлийн гишүүдийн эрүүл мэнд, амь нас болон хүүхдийн хүмүүжилд ноцтой аюул, хор уршиг учирч болзошгүй, эсхүл учирсан нь тогтоогдсон бол шүүх тэдэнд эвлэрэх хугацаа өгөлгүйгээр гэрлэлтийг шууд цуцалж болно. Эх сурвалж: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль

Ямар хүн асран хамгаалалтад байдаг вэ?

Дараах хүнийг асран хамгаалтанд байна. Үүнд: - бага насны /14 нас хүрээгүй/ бүтэн өнчин хүүхэд; - эцэг, эх нь хоёулаа иргэний эрх зүйн эрхийн бүрэн чадамжгүй буюу хязгаарлагдмал чадамжтай эж тооцогдсон болон эцэг, эх байх эрхээ хязгаарлуулсан, хасуулсан хүний бага насны хүүхэд; - эцэг, эх нь хоёулаа удаан хугацаагаар эмнэлэгт эмчлүүлж байгаа, хорих газарт ял эдэлж байгаа зэрэг хүндэтгэн үзэх шалтгаанаар хүүхдээ биечлэн тэжээн тэтгэх, асран халамжлах бололцоогүй хүний бага насны хүүхэд; - сэтгэцийн өвчний улмаас шүүхээс иргэний эрх зүйн эрхийн бүрэн чадамжгүй гэж тооцогдсон хүн; - мөн бүтэн өнчин ах, эгч, дүү нарт нэг асран хамгаалагч тогтоож болно.

Харгалзан дэмжвэл зохих ямар хүмүүс байдаг вэ?

Дор дурдах хүнийг харгалзан дэмжинэ. Үүнд: - насанд хүрээгүй /14-өөс 18 хүртэлх насны/ бүтэн өнчин хүүхэд; - эцэг, эх нь хоёулаа иргэний эрх зүйн эрхийн бүрэн чадамжгүй буюу хязгаарлагдмал чадамжтай гэж тооцогдсон болон эцэг, эх байх эрхээ хязгаарлуулсан, хасуулсан хүний насанд хүрээгүй хүүхэд; - эцэг, эх нь хоёулаа удаан хугацаагаар эмнэлэгт эмчлүүлж байгаа буюу хорих газарт ял эдэлж байгаа зэрэг аргагүй шалтгаанаар хүүхдээ биечлэн тэжээн тэтгэх, асран халамжлах бололцоогүй хүний насанд хүрээгүй хүүхэд; - согтууруулах ундаа, мансууруулах бодис байнга хэрэглэсний улмаас иргэний эрх зүйн эрхийн хязгаарлагдмал чадамжтай гэж тооцогдсон хүн; -эрүүл мэндийн байдал болон өндөр настай болсны улмаас иргэний эрх, үүргээ биечлэн хэрэгжүүлэх боломжгүй болсон хүн.
[Цааш унших...]
Компанийн эрх зүй

Компанийн хувьцаа эзэмшигчид компанийн ямар ямар мэдээлэл баримт бичигтэй танилцах боломжтой байдаг вэ?

Компанийн тухай хуулийн 65.6-д зааснаар хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурал хуралдах үед хувьцаа эзэмшигчид компанийн санхүүгийн жилийн тайлан, санхүүгийн жилийн тайлангийн талаарх аудитын байгууллагын дүгнэлт, сонирхлын зөрчилтэй хэлцэл, түүнтэй холбоотой аудитын байгууллагын дүгнэлт, компанийн нэгдмэл сонирхолтой этгээд, түүний эзэмшлийн хувьцааны төрөл, тоо, гүйцэтгэх удирдлагын зардал, цалин, урамшуулал зэрэг баримт бичигтэй танилцах бололцоог олгоно. Дээрх баримт бичиг мэдээллээр хязгаарлахгүйгээр хурлаар хэлэлцэх асуудалтай холбоотой хувьцаа эзэмшигчээс шаардсан мэдээллийг заавал танилцуулах үүргийг компани хүлээсэн байдаг. Эх сурвалж: Компанийн тухай хууль

Ямар тохиолдолд шүүх компанийг татан буулгадаг вэ?

Шүүх дараах үндэслэлээр компанийг татан буулгадаг. Үүнд: - дампуурсан; - нэг ч гишүүн үлдээгүй; - хуульд заасан бусад үндэслэл зэрэг болно.

Ямар журмаар компанийг татан буулгадаг вэ?

Компанийг хувьцаа эзэмшигчдийн хурлын болон шүүхийн шийдвэрээр Иргэний хууль болон бусад хуульд заасан үндэслэлээр татан буулгана.
[Цааш унших...]
Захиргааны эрх зүй

Миний бие өөрийн эзэмшлийн газраа нөхөх олговортойгоор эргүүлэн өгөхөөр Засаг даргатай гэрээ байгуулсан юм. Нөхөх олговроо авснаас хойш ямар хугацаанд газраа чөлөөлөх ёстой байдаг вэ?

Засаг даргатай байгуулсан гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол газар эзэмшигч өөрт нь нөхөх олговор бүрэн төлсөн өдрөөс хойш 30 хоногийн дотор газрыг чөлөөлнө.

Манайх гадаадын хөрөнгө оруулалттай буюу газар ашиглах гэрчилгээний дагуу газартаа үйл ажиллагаа явуулдаг компани байгаа юм. Манай компанийн газрын зарим хэсэгт нийтээр ашиглах авто зам барихаар болсон тухай мэдэгдэл ирсэн. Бид нөхөх олговор авах уу?

Газрын тухай хуульд гэрээний хугацаа дуусахаас өмнө бусдын газрыг солих буюу эргүүлэн авахад олгох нөхөх олговор нь газар ашиглаж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад хамаарахгүй байхаар зохицуулсан байдаг. Иймд гадаадын хөрөнгө оруулалттай газар ашиглагч аж ахуйн нэгжид Газрын тухай хуульд заасан нөхөх олговор олгохгүй.

Дээд шатны захиргааны байгууллага, албан тушаалтан нь иргэн, хуулийн этгээдээс гаргасан гомдлыг хэд хоногийн дотор шийдвэрлэх ёстой вэ?

Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай хуульд заасны дагуу хүлээн авч хуульд өөрөөр заагаагүй бол 30 хоногийн дотор хянан шийдвэрлэж хариу өгнө. Шаардлагатай тохиолдолд уг хугацааг байгууллагын удирдах албан тушаалтан 30 хүртэл хоногоор сунгаж болно. Хугацаа сунгасан тухай гомдол гаргасан иргэн, хуулийн этгээдэд мэдэгдэх үүрэгтэй.
[Цааш унших...]
Гэрээний эрх зүй

Олны танил хүний дуу хоолойг зар сурталчилгаанд ашиглах нь ямар хуулиар зохицуулагдах вэ?

Иргэний хуулийн 3381.1-т “Мерчандайзийн гэрээгээр бие хүний нэр, төрх, дуу хоолой болон утга зохиол, урлагийн бүтээл, эд зүйлийн дүр, зургийг бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ашиглах эрхийг өмчлөгч, эзэмшигчээс үйлдвэрлэгч, борлуулагчид олгох ба үйлдвэрлэгч, борлуулагч нь өмчлөгч, эзэмшигчид борлуулалтын орлогоос нэр, төрх, дуу, хоолой, дүр, зургийг ашигласны төлбөр төлөх үүргийг тус тус хүлээнэ.” гэж заасан. Иймд олны танил хүний дуу хоолойг ашиглах тохиолдолд түүнтэй Мерчандайзын гэрээ байгуулж, борлуулалтын орлогоос төлбөр төлөхөөр байна.

Хөдлөх эд хөрөнгө болон эдийн бус хөрөнгийн барьцааны зүйлд юу юу орох вэ?

Хөдлөх эд хөрөнгө болон эдийн бус хөрөнгийн барьцааны тухай хуульд заасны дагуу Барьцааны зүйлд: Иргэний гүйлгээнээс хасагдаагүй бусдын өмчлөлд шилжүүлж болох бодитой байгаа, эсхүл ирээдүйд бий болох хөдлөх эд хөрөнгө, бүх төрлийн хувьцаа, үнэт цаас, шаардах эрх, шинжлэх ухаан, утга зохиол, урлагийн бүх төрлийн бүтээл, шинэ бүтээл, бүтээгдэхүүний загвар, барааны тэмдэг, ашигтай загвар болон бусад хөдлөх эд хөрөнгө, эдийн бус хөрөнгө нь барьцааны зүйл байж болно.

Барьцааны гэрээг заавал бичгээр байгуулах ёстой юу?

Бичгээр байгуулаагүй барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр бус байна. Барьцааны гэрээнд барьцаалагч, барьцаалуулагч, эсхүл тэдгээрийн төлөөлөгч гарын үсэг зурж, баталгаажуулсан байна.
[Цааш унших...]
Бусад

Давж заалдах журмаар гомдол гаргаагүй ч гэсэн хохирогч нь Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд оролцож болох уу?

Давж заалдах шатны журмаар хэрэг хянан шийдвэрлэх шүүх хуралдаанд прокурор, хохирогч оролцох тухай хүсэлтээ шүүхэд бичгээр гаргасан бол оролцуулна. Шүүх хуралдаанд оролцох тухай хүсэлт гаргаагүй тохиолдолд давж заалдах шатны шүүх хуралдаанд хохирогч ирээгүй нь хэрэг хянан шийдвэрлэхэд саад болохгүй юм. Эх сурвалж: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль

Эрүүгийн хэргийн Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхээс хэргийг хүлээн авснаас хойш ямар хугацаанд хянан шийдвэрлэдэг вэ?

Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийн материал хүлээн авснаас хойш 30 хоногийн дотор хэргийг хянан шийдвэрлэх бөгөөд Ерөнхий шүүгч хэргийн ээдрээ төвөгтэй байдлыг харгалзан 30 хүртэл хоногоор сунгаж болно. Эх сурвалж: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль

Иргэний хуулийн 511 дүгээр зүйлийн 511.5-д зааснаар хохирогч “А” нь 2023 оны 01 сард гэмт хэргийн улмаас нас барах үедээ 59 настай байсан бол түүний гэр бүлийн гишүүний сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгах, нөхөн төлөх төлбөрийн хэмжээг шүүхээс аль аргаар тооцож тогтоох нь хохирогчид ашигтай вэ?

Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хорооны 2022.05.04-ний өдрийн шийдвэрээр Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 2023.01.01-ний өдрөөс эхлэн нэг цагт 3273 төгрөг 81 мөнгө буюу сард 550,000 төгрөг болгосон. Тэгвэл хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 550,000 төгрөгийг 150 дахин нэмэгдүүлбэл гэмт хэргийн улмаас нас барсан хүний гэр бүлийн гишүүний сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгах, нөхөн төлөх төлбөрийн хэмжээ 82,500,000 төгрөг болж байна. Харин Үндэсний статистикийн хорооны Статистикийн мэдээллийн нэгдсэн сангаас шүүж үзэхэд Хүн амын дундаж наслалтын 2022 оны статистик үзүүлэлтээр Улаанбаатар хотод амьдарч буй эрэгтэй хүний дундаж наслалт 67,1 байна. Тиймээс Иргэний хуулийн 511 дүгээр зүйлийн 511.5-д зааснаар нас барсан “А”-ын нас, хүн амын дундаж наслалтын зөрүү нь 8,1 байх ба уг зөрүүг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 550,000 төгрөгийг 5 дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээ буюу 2,750,000 төгрөгөөр үржүүлэхэд гэмт хэргийн улмаас нас барсан хүний гэр бүлийн гишүүний сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгах, нөхөн төлөх төлбөрийн хэмжээ 22,275,000 төгрөг болж байна. Иймд шүүхээс гэмт хэргийн улмаас нас барсан хохирогч “А”-ын гэр бүлийн гишүүний сэтгэцэд учирсан гэм хорыг арилгах, нөхөн төлөх төлбөрийг 82,500,000 төгрөгөөр тогтоох нь түүнд ашигтай байна. (Эх сурвалж: -Иргэний хуулийн 511 дүгээр зүйлийн 511.5 дахь хэсэг - Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт Үндэсний хорооны 2022.05.04-ний өдрийн шийдвэр -Үндэсний статистикийн хорооны Статистикийн мэдээллийн нэгдсэн сан)
[Цааш унших...]